TEMA Vakfı tarafından hazırlanan “Yavaş Ölüm” belgeseli, Afşin-Elbistan Ovası’nda 40 yılı aşkın süredir devam eden kömür madenciliği ve termik santral faaliyetlerinin doğa, insan sağlığı ve bölge halkının yaşamı üzerindeki etkilerini gözler önüne seriyor. 1 saat 24 dakika süren belgesel, TEMA Vakfı’nın YouTube kanalında ücretsiz olarak yayımlandı.
Bir dönem tarım ve hayvancılıkla Türkiye’nin önemli üretim merkezleri arasında gösterilen Afşin-Elbistan Ovası’nda, uzun yıllardır devam eden kömür madenciliği ve termik santral faaliyetlerinin sonuçları belgesel çalışmasına konu oldu.
TEMA Vakfı’nın hazırladığı “Yavaş Ölüm” belgeseli, kömür faaliyetlerinin bölgenin doğal yapısında, tarımsal üretiminde ve günlük yaşamında meydana getirdiği değişimi, burada yaşayan insanların tanıklıklarıyla anlatıyor.
Yönetmenliğini İlkay Nişancı’nın, uygulayıcı yapımcılığını Hakan Fıçıcı’nın üstlendiği belgeselde; toprağın, su kaynaklarının ve havanın yıllar içerisinde geçirdiği değişim ele alınıyor. Akademisyen Aslı Odman’ın anlatımıyla şekillenen yapımda, bölge halkının sağlık sorunları, geçim kaynaklarındaki kayıplar ve göç gibi konulara da yer veriliyor.
TARIM ALANLARI, SU KAYNAKLARI VE HAYVANCILIK MERCEK ALTINDA
Belgeselde, kömür madenciliği kapsamında yürütülen çalışmaların su kaynakları ve tarımsal üretim üzerindeki etkileri bölge sakinlerinin anlatımlarıyla aktarılıyor.
Geçmişte pancar, fasulye, çeltik ve pamuk üretimiyle öne çıkan ovada, maden ve döküm sahalarının genişlemesiyle yaşanan değişime dikkat çekiliyor. Bölge halkı, tarım arazilerindeki kayıpları, su kaynaklarının azalmasını ve termik santrallerden yayılan küllerin hayvancılık üzerindeki etkilerini anlatıyor.
Yapımda ayrıca santrallere yakın yerleşim yerlerinde yaşanan nüfus kaybı ve göç süreci de işleniyor. Bölge sakinlerinin yaşadıkları yeri terk etmek istememelerine rağmen çevresel koşullar nedeniyle karşılaştıkları zorluklar belgeselin dikkat çeken başlıkları arasında bulunuyor.
Türkiye'de kömürün bilançosu: Elektrik üretimi, istihdam ve iş kazaları
Kaynak: SGK istatistikleri ve kömürlü elektrik üretimine ilişkin veriler. İş kazası sonucu ölüm sayıları, SGK'ya kayıtlı ve ölümü iş kazası olarak kesinleşmiş çalışanları kapsamaktadır. Kayıt dışı çalışanlar bu verilere dâhil değildir.
KÖMÜR MADENCİLİĞİNDE 826 İŞÇİ HAYATINI KAYBETTİ
Belgeselde kömürün çevresel ve toplumsal etkilerinin yanı sıra madencilik sektöründeki iş güvenliği konusu da gündeme getiriliyor.
TEMA Vakfı’nın paylaştığı SGK verilerine göre, 2007-2025 yılları arasında Türkiye’de kömür ve linyit madenciliğinde meydana gelen iş kazalarında 826 işçi yaşamını yitirdi. Yıllık ortalama 43,5 işçinin hayatını kaybettiği belirtilen verilerin kayıt dışı çalışanları kapsamadığı da vurgulanıyor.
TEMA Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Deniz Ataç, kömürün enerji üretiminin ötesinde doğa ve insan yaşamı üzerinde oluşturduğu maliyetlerin de değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
“YURT DEDİĞİMİZ ŞEY TOPRAKTIR, SUDUR, AĞAÇTIR”
TEMA Vakfı Genel Merkezi’nde gerçekleştirilen özel gösterimin ardından düzenlenen söyleşide belgeselin çevresel ve toplumsal boyutları değerlendirildi.
Söyleşide konuşan akademisyen Aslı Odman, insanların yaşam alanlarıyla kurduğu bağa dikkat çekerek, “Yurt dediğimiz şey sudur, topraktır, ağaçtır; insanın ait olduğu yerdir. Sermaye değildir” ifadelerini kullandı.
İlk gösterimini Adana Altın Koza Film Festivali’nde gerçekleştiren “Yavaş Ölüm”, Elbistan’da bölge halkıyla da buluştu. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nin yanı sıra farklı şehirlerde ve İspanya’daki Ecozine Film Festivali’nde izleyici karşısına çıktı.
1 SAAT 24 DAKİKALIK BELGESEL ÜCRETSİZ İZLENEBİLİYOR
Toplam 1 saat 24 dakika uzunluğundaki “Yavaş Ölüm” belgeseli, 6 Kasım 2026 itibarıyla TEMA Vakfı’nın resmî YouTube kanalında ücretsiz olarak yayımlanmaya başladı.
Afşin-Elbistan Ovası’nın geçmişine, bugününe ve geleceğine ilişkin önemli tanıklıkları bir araya getiren belgesel, kömür madenciliği ve enerji üretiminin bölgedeki etkilerini daha geniş kitlelerin gündemine taşıyor.
