Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), ödeme ve elektronik para kuruluşlarında uzaktan kimlik tespiti ve doğrulama süreçlerine ilişkin kuralları değiştirdi. Yeni düzenlemeyle biyometrik verilerin kullanımı mevzuata dahil edilirken, kimlik doğrulamada NFC teknolojisi temel yöntem olarak belirlendi. NFC’nin kullanılamadığı durumlarda ise alternatif doğrulama yöntemleri devreye girecek.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından hazırlanan ödeme hizmetleri ve elektronik para kuruluşlarına ilişkin düzenlemeler, 4 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yapılan değişikliklerle özellikle uzaktan müşteri edinimi ve kimlik doğrulama süreçlerinde uygulanacak yöntemler yeniden tanımlandı.
Yeni düzenleme, bankacılık ve ödeme işlemlerinde uzaktan kimlik doğrulama yapan kullanıcıları da yakından ilgilendiriyor. Kimlik bilgilerinin kontrolünde NFC teknolojisinin öne çıkarılmasıyla birlikte, çipli kimlik kartlarının mobil cihazlar üzerinden doğrulanmasına ilişkin esaslar netleştirildi.
TCMB’NİN YENİ KİMLİK DOĞRULAMA DÜZENLEMESİ NELERİ DEĞİŞTİRDİ?
Yönetmelikte yapılan değişiklikle, uzaktan iletişim araçları kullanılarak gerçekleştirilen müşteri işlemlerinde biyometrik yöntemlerin ve elektronik kimlik doğrulama özelliğine sahip belgelerin kullanılabilmesinin önü açıldı.
Böylece müşterinin uzaktan kimlik tespitinde yalnızca mevcut kimlik bilgilerinin kontrolü değil, biyometrik veriler ve elektronik doğrulama özellikleri de düzenlemenin kapsamına alınmış oldu.
Aynı tarihte yayımlanan tebliğ değişikliğiyle “kimlik belgesi” kavramının kapsamı da yeniden tanımlandı. Mevzuatta kimlik belgesi, Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı Yönetmeliği’nde tanımlanan kimlik kartı olarak belirlendi.
KİMLİK DOĞRULAMADA NFC ZORUNLU MU?
Yeni düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri NFC teknolojisi oldu. Uzaktan kimlik tespitinde kullanılan kimlik belgesinin ve üzerindeki bilgilerin doğruluğunun kontrolünde yakın alan iletişimi yani NFC temel yöntem olarak belirlendi.
NFC teknolojisi, günümüzde birçok akıllı telefonda bulunan ve çipli kartlarla kısa mesafeden veri alışverişi yapılmasına imkan sağlayan bir sistem olarak kullanılıyor.
Yeni kurallara göre kimlik belgesinin güvenlik unsurları, fotoğrafı ve imzası başta olmak üzere belgenin orijinalliği ve bütünlüğü kontrol edilecek. Ayrıca kimlik kartında yıpranma veya tahrifat bulunup bulunmadığı da incelenecek.
Kimlik belgesinin hem ön hem de arka yüzünün görsel olarak kontrol edilmesi ve gerçekleştirilen doğrulama işlemlerinin kesintisiz biçimde kayıt altına alınması gerekecek.
NFC ÇALIŞMAZSA KİMLİK NASIL DOĞRULANACAK?
NFC ile doğrulamanın teknik veya başka bir nedenle gerçekleştirilememesi halinde alternatif yöntemler kullanılabilecek.
Bu durumda optik karakter tanıma sistemi, kart okuyucu veya MASAK’ın görüşü alınarak TCMB tarafından belirlenecek diğer yöntemlerden en az biri kullanılacak.
Alternatif yöntemle yapılan doğrulamada da kimlik belgesinin güvenlik unsurları ve belgenin orijinalliği kontrol edilecek. Kimlikte tahrifat, yıpranma ya da bütünlüğü etkileyen bir durum bulunup bulunmadığı da incelenecek.
Kimlik kartının ön ve arka yüzüne ilişkin kontrol sürecinin kayıt altına alınması şartı ise devam edecek.
UZAKTAN KİMLİK TESPİTİNDE BİYOMETRİK VERİ KULLANILACAK
Düzenlemeyle uzaktan kimlik tespiti sürecinde biyometrik verilerin kullanımına ilişkin hükümler de mevzuata eklendi.
Buna göre uzaktan kimlik tespiti gerçekleştirilecek kişiden gerekli bilgilerle birlikte kimlik belgesinin temin edilmesi gerekiyor. Kimliğin doğrulanması sırasında biyometrik veriler de düzenleme kapsamında kullanılabilecek.
Bu değişiklik, ödeme hizmetleri ve elektronik para kuruluşlarının uzaktan müşteri edinme süreçlerinde uygulayacağı kimlik kontrol yöntemlerinin kapsamını genişletiyor.
HER İŞLEMDE UZAKTAN KİMLİK TESPİTİ GEREKMEYECEK
Yeni tebliğde bazı işlemler için uzaktan kimlik tespiti hükümlerinin uygulanmasının zorunlu olmadığı durumlar da düzenlendi.
Anonim ön ödemeli araçlar ile belirli şartları taşıyan ve sürekli iş ilişkisi kapsamında değerlendirilmeyen tek seferlik ödeme işlemleri bu kapsamda yer alıyor.
Ayrıca MASAK Genel Tebliği’nde belirtilen bazı elektronik para ihracı ve ödeme işlemlerinde bilgi, sözleşme, dekont ve benzeri belgelerin teminine ilişkin süreçlerde de uzaktan kimlik tespiti hükümlerine yönelik istisnalar uygulanabilecek.
YABANCILARIN KİMLİK DOĞRULAMASINDA PASAPORT DÖNEMİ
Düzenlemede yabancı uyruklu gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin kurallar da açıklandı.
Buna göre Türk vatandaşı olmayan kişilerin uzaktan kimlik tespiti, MASAK Genel Tebliği’nde belirtilen esaslar doğrultusunda, ICAO 9303 standardına uygun ve NFC özelliği bulunan pasaport üzerinden gerçekleştirilebilecek.
TCMB’NİN YENİ DÜZENLEMESİ NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRDİ?
Ödeme hizmetleri ve elektronik para kuruluşlarının uzaktan kimlik tespiti ile doğrulama süreçlerine ilişkin yönetmelik ve tebliğ değişiklikleri 4 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.
Yeni düzenlemeyle birlikte uzaktan kimlik doğrulama süreçlerinde NFC, biyometrik veriler ve alternatif doğrulama yöntemlerine ilişkin uygulama esasları netleştirilmiş oldu.
