ABD’de bilim insanları, deniz seviyesinin yükselmesi ve tuzlu su baskınlarının kıyı ormanları üzerindeki etkisini araştırmak için dikkat çekici bir deney gerçekleştirdi. Maryland’deki bir ormanlık alana yaklaşık 300 bin litre tuzlu su verildi. Deney sırasında yapılan ölçümler, ormandaki değişimin ağaçların görünümünden çok daha önce toprağın altında başladığını ortaya koydu.
Ormana 300 bin litre tuzlu su verildi
Chesapeake Körfezi kıyısında bulunan Smithsonian Çevre Araştırmaları Merkezi’nde yürütülen TEMPEST adlı deney 2022 yılında başladı.
Bilim insanları, iklim değişikliği nedeniyle deniz seviyesinin yükselmesi ve fırtınalar sırasında deniz suyunun karaya ilerlemesiyle kıyı ormanlarında meydana gelebilecek değişimleri kontrollü bir ortamda incelemek istedi.
Bu amaçla yan yana iki ormanlık alan belirlenirken, alanlardan birine tuzlu su, diğerine ise karşılaştırma yapılabilmesi için tatlı su uygulandı.
İlk uygulamada yakındaki Rhode Nehri’nden alınan yaklaşık 300 bin litre tuzlu su, bir gün içerisinde ormanlık alana verildi.
Tuzlu su toprağın yapısını değiştirdi
Deneyin ardından ormana yerleştirilen sensörlerle toprakta meydana gelen değişimler yakından takip edildi. Ölçümlerde, tuzlu su verilen bölümde toprak tuzluluğunun hızla arttığı ve köklerin bulunduğu bölgede oksijen seviyesinin ciddi şekilde düştüğü görüldü.
Su çekildikten sonra topraktaki oksijen seviyesi büyük ölçüde toparlandı. Ancak tuzun toprak üzerindeki etkisinin daha uzun süre devam ettiği belirlendi.
Araştırmacılar daha sonra tuzlu su uygulamasını tekrarlayarak ormanın tek seferlik bir su baskınına değil, art arda yaşanabilecek tuzlu su taşkınlarına nasıl tepki verdiğini incelemeye başladı.
Ağaçlar sağlıklı görünüyordu ama değişim çoktan başlamıştı
Deneyde bilim insanlarının dikkatini çeken en önemli ayrıntılardan biri, tuzlu suya maruz kalan alandaki ağaçların dışarıdan bakıldığında başlangıçta sağlıklı görünmeye devam etmesi oldu.
Ancak sensörlerden elde edilen veriler, ormandaki değişimin çok daha erken başladığını gösterdi.
Yani ağaçlarda yaprak dökülmesi, sararma veya kuruma gibi gözle görülür belirtiler ortaya çıkmadan önce toprakta önemli değişimler meydana geldi.
Tuzlu su ağaçların köklerini etkileyebilir
Toprakta biriken tuz, ağaçların kökleri aracılığıyla su almasını zorlaştırabiliyor. Tuzluluğun uzun süre yüksek seviyelerde kalması ise ağaçların zaman içerisinde zayıflamasına ve yaşamlarını sürdürememesine yol açabilecek bir süreci başlatabiliyor.
Bu nedenle araştırmacılar yalnızca ağaçların dış görünüşünü değil, toprağın kimyasal özelliklerini, oksijen seviyesini ve kök bölgesindeki değişimleri de takip ediyor.
Deney yıllarca sürdürülecek
Bilim insanları farklı ağaç türlerinin tuzlu su baskınlarına karşı dayanıklılığını belirlemek için çalışmayı uzun yıllar boyunca sürdürecek.
Araştırmanın temel hedeflerinden biri, deniz seviyesinin yükseldiği bölgelerde ormanların gözle görülür şekilde zarar görmesinden önce ortaya çıkan değişimleri tespit etmek.
Böylece kıyı ormanlarında tuzlu su baskınlarının etkilerinin ne zaman başladığı ve hangi belirtilerin ormanın gelecekteki durumuna ilişkin erken uyarı sağlayabileceği daha ayrıntılı biçimde ortaya konulmaya çalışılıyor.
