Dünyada sürekli ve düzenli ordu bulundurmayan yaklaşık 20 ülke bulunuyor. Nüfus bakımından bu ülkelerin en büyükleri ise Kosta Rika, Panama, Mauritius, Solomon Adaları ve İzlanda. Peki ordusu olmayan bu ülkeler güvenliklerini nasıl sağlıyor?
Askerî güce sahip olmak, birçok ülke için ulusal güvenliğin temel unsurlarından biri olarak görülüyor. Ancak bazı devletler, sürekli ordu bulundurmak yerine savunma konusunda uluslararası anlaşmalara ve güvenlik ortaklıklarına güvenmeyi tercih ediyor.
Dünyanın farklı bölgelerinde bulunan bu ülkelerin bazıları küçük ada devletlerinden oluşurken, aralarında stratejik ve jeopolitik açıdan oldukça önemli ülkeler de bulunuyor.
Dünyada kaç ülkenin ordusu yok?
Dünya genelinde yaklaşık 20 ülkenin sürekli ve düzenli bir ordusu bulunmuyor. Bu ülkelerin önemli bölümü Karayipler ve Pasifik'teki küçük ada devletlerinden oluşuyor.
Bu ülkeler, güvenliklerini farklı yöntemlerle sağlıyor. Bazıları ABD, Birleşik Krallık veya Avustralya gibi ülkelerle yaptıkları savunma anlaşmalarına dayanırken, bazıları ise polis ve özel güvenlik birimleriyle iç güvenliği sağlamaya çalışıyor.
Nüfus bakımından ordusu olmayan en büyük beş ülke ise Kosta Rika, Panama, Mauritius, Solomon Adaları ve İzlanda olarak öne çıkıyor.
5. İzlanda
Yüzölçümü: 103 bin 125 kilometrekare
Nüfus: Yaklaşık 390 bin
İzlanda, sürekli ordu bulundurmayan ülkelerin başında geliyor. Kuzey Atlantik'teki ada ülkesi, güvenliğini büyük ölçüde coğrafi konumu ve uluslararası savunma anlaşmaları üzerinden sağlıyor.
İzlanda'nın ordusu bulunmamasına rağmen NATO'nun kurucu üyeleri arasında yer alması dikkat çekiyor. Ülkenin stratejik önemi ise sahip olduğu coğrafi konumdan kaynaklanıyor.
İzlanda, Grönland ile Birleşik Krallık arasında uzanan ve GIUK Geçidi olarak bilinen kritik bölgenin üzerinde bulunuyor. Bu geçit, Kuzey Atlantik'in güvenliği açısından önemli bir stratejik güzergâh kabul ediliyor.
İzlanda'nın savunması konusunda ABD ile yaptığı 1951 tarihli anlaşma da ülkenin güvenlik politikasının önemli parçalarından biri.
4. Solomon Adaları
Yüzölçümü: 28 bin 896 kilometrekare
Nüfus: Yaklaşık 750 bin
Pasifik Okyanusu'nun güneybatısında bulunan Solomon Adaları, nüfusu bakımından ordusu olmayan ülkeler arasında dördüncü sırada yer alıyor.
1978 yılında bağımsızlığını kazanan ülke, kendisine ait düzenli bir ordu kurmadı. Güvenlik konusunda ise başta Avustralya olmak üzere bölgedeki büyük güçlerle iş birliği yapıyor.
Solomon Adaları'nın stratejik önemi son yıllarda ABD ile Çin arasındaki rekabet nedeniyle daha da arttı. Pasifik'teki jeopolitik mücadelenin önemli noktalarından biri haline gelen ülke, Çin ile yaptığı güvenlik anlaşması nedeniyle de uluslararası kamuoyunun dikkatini çekti.
Ülkenin herhangi bir düzenli ordusu bulunmamasına rağmen sahip olduğu stratejik konum, Solomon Adaları'nı Pasifik'teki güç mücadelesinde önemli bir aktör haline getiriyor.
3. Mauritius
Yüzölçümü: 2 bin 40 kilometrekare
Nüfus: Yaklaşık 1,3 milyon
Afrika kıtasının doğusunda, Hint Okyanusu'nda bulunan Mauritius, bağımsızlığını 1968 yılında kazanmasının ardından düzenli bir ordu kurmamayı tercih etti.
Küçük ada ülkesi, savunma bütçesini büyük bir ordu oluşturmak yerine ekonomik kalkınma, turizm, imalat ve finansal hizmetler gibi alanlara yönlendirdi.
Mauritius'un ordusu bulunmamasına rağmen stratejik konumu oldukça önemli. Ülke, Hint Okyanusu'nun güneybatısındaki kritik deniz yollarına yakın bir konumda bulunuyor.
Mauritius'un güvenliğinde Hindistan ile yürüttüğü savunma ve gözetleme alanlarındaki iş birliği önemli bir yer tutuyor.
Ülke ayrıca Chagos Adaları üzerindeki egemenlik tartışmaları nedeniyle de uzun süredir uluslararası gündemde yer alıyor.
2. Panama
Yüzölçümü: 74 bin 177 kilometrekare
Nüfus: Yaklaşık 4,5 milyon
Ordusu olmayan ülkeler arasında nüfus bakımından ikinci sırada Panama bulunuyor.
Panama, Pasifik Okyanusu ile Karayip Denizi'ni birbirine bağlayan Panama Kanalı nedeniyle dünyanın en stratejik ülkelerinden biri olarak kabul ediliyor.
Ülkenin günümüzde düzenli bir ordusu bulunmuyor. Bu durum, Panama'nın geçmişindeki askerî yönetimlerle yaşanan gelişmelerin ardından şekillendi.
Panama, 20. yüzyılın önemli bölümünde kendi askerî gücüne sahipti. Ancak ülkenin son askerî lideri Manuel Noriega döneminde ABD ile ilişkiler ciddi biçimde bozuldu.
Gerilimin ardından ABD, 1989 yılında Panama'ya askerî operasyon düzenledi ve Noriega yönetimi sona erdi.
Sonraki dönemde Panama'da askerî teşkilat kaldırıldı. Panama Ulusal Meclisi de 1994 yılında anayasa değişikliğiyle sürekli ordu bulundurulmasını yasakladı.
Bugün Panama'nın güvenlik yapısında ordu yerine polis ve güvenlik birimleri görev yapıyor.
1. Kosta Rika
Yüzölçümü: 51 bin 180 kilometrekare
Nüfus: Yaklaşık 5,2 milyon
Ordusu olmayan ülkeler arasında nüfus bakımından ilk sırada Kosta Rika bulunuyor.
Kosta Rika'nın düzenli ordusu, 1948 yılında yaşanan iç savaşın ardından kaldırıldı. Dönemin devlet başkanı José Figueres Ferrer tarafından alınan karar, daha sonra ülkenin anayasasında da güvence altına alındı.
Kosta Rika yönetimi, askerî harcamalar yerine sağlık, eğitim ve çevre gibi alanlara kaynak ayırmayı tercih etti.
Ülkenin ordusunu kaldırması, Kosta Rika'yı güvenlik konusunda uluslararası anlaşmalara daha fazla bağımlı hale getirdi. Bunların başında 1947 tarihli Amerikalar Arası Karşılıklı Yardım Antlaşması geliyor.
Kosta Rika'nın günümüzde düzenli bir ordusu bulunmuyor. Ülkenin güvenlik görevleri ise polis ve diğer güvenlik birimleri tarafından yürütülüyor.
