Rusya’da veba araştırma merkezinde çalışan 28 yaşındaki bir kadının hayatını kaybetmesiyle gündeme gelen veba hastalığı, dünya genelinde yeniden merak konusu oldu. Ölümün veba kaynaklı olduğu henüz resmi olarak doğrulanmazken, hastalığın ne olduğu, nerelerde görüldüğü ve nasıl bulaştığı araştırılıyor.
Veba nedir?
Veba, Yersinia pestis adlı bakterinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Bakteri çoğunlukla yabani kemirgenler ve bu hayvanların üzerinde yaşayan enfekte pireler aracılığıyla yayılır.
Tarih boyunca büyük salgınlara yol açan hastalık, özellikle Orta Çağ'da milyonlarca insanın ölümüne neden olan Kara Ölüm ile tanınıyor.
Günümüzde ise veba, geçmişteki kadar yaygın görülmüyor. Hastalık uygun antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor. Ancak erken teşhis ve tedavi edilmemesi durumunda ağır sonuçlara yol açabiliyor.
Veba nerelerde görülür?
Veba tamamen ortadan kalkmış bir hastalık değil. Bakteri bazı bölgelerde, özellikle yabani kemirgen popülasyonları arasında doğal olarak bulunabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre insanlarda görülen vakaların önemli bölümü Afrika'da ortaya çıkıyor. Bunun yanında Asya'nın bazı bölgelerinde ve Amerika kıtasında da zaman zaman vakalar bildiriliyor.
Özellikle Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Madagaskar, geçmiş yıllarda insanlarda veba vakalarının görüldüğü ülkeler arasında öne çıkıyor. Peru ve bazı Orta Asya bölgelerinde de hastalık zaman zaman ortaya çıkabiliyor.
Veba nasıl bulaşır?
Vebanın en yaygın bulaşma yolu, enfekte hayvanların üzerinde bulunan pirelerin insanları ısırmasıdır.
Bunun dışında enfekte hayvanlarla temas da hastalığın bulaşmasına neden olabilir. Pnömonik veba ise farklı bir özellik taşıyor. Akciğerleri etkileyen bu form, hasta kişinin öksürmesi veya solunum salgıları aracılığıyla yakın temas halinde bulunan kişilere bulaşabiliyor.
Vebanın belirtileri neler?
Hastalığın belirtileri vebanın türüne göre değişiklik gösterebiliyor. Yaygın belirtiler arasında:
-
Yüksek ateş
-
Titreme
-
Halsizlik
-
Baş ağrısı
-
Kas ağrıları
-
Lenf bezlerinde ağrılı şişlikler
-
Öksürük ve nefes darlığı
yer alıyor.
Özellikle pnömonik veba, hızlı ilerleyebildiği için tıbbi açıdan acil müdahale gerektirebiliyor.
Veba tedavi edilebilir mi?
Evet. Veba, günümüzde uygun antibiyotiklerle tedavi edilebiliyor. Ancak tedavinin gecikmesi hastalığın ağırlaşma riskini artırıyor.
Bu nedenle yüksek ateş, solunum sıkıntısı veya hastalıkla uyumlu diğer belirtilerin ortaya çıkması ve kişinin riskli bir temasının bulunması halinde hızlı şekilde sağlık kuruluşuna başvurulması önem taşıyor.
Rusya'daki olayda veba doğrulandı mı?
Rusya'da yaşanan son olay ise henüz kesin bir veba vakası olarak açıklanmış değil.
Veba araştırma merkezinde çalışan 28 yaşındaki kadının ölümü sonrasında pnömonik veba ihtimali gündeme geldi. Ancak Rus makamları ölüm nedenini kesin olarak veba şeklinde açıklamadı.
Dolayısıyla şu aşamada “Rusya'da veba salgını başladı” şeklinde kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil. Yetkililerin incelemeleri ve temaslı kişilerin takibi sürüyor.
