Milyonlarca haneyi ilgilendiren yeni sosyal destek modeli için hazırlıklar sürüyor. Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak adlandırılan Aile Gelir Tamamlama Sistemi’nin pilot uygulamaların ardından 2027’nin başında Türkiye genelinde uygulanması planlanıyor. Sistemde herkese aynı miktarda ödeme yapılması yerine, hanenin toplam geliri esas alınacak. Gelir belirlenen sınırın altında kalırsa aradaki farkın devlet desteğiyle tamamlanması öngörülüyor.
Türkiye’de sosyal yardım sisteminde yeni bir dönemin kapısı aralanıyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından üzerinde çalışılan Aile Gelir Tamamlama Sistemi, özellikle düşük gelirli hanelere yönelik yeni bir destek modeli olarak öne çıkıyor.
Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak da ifade edilen sistemin, pilot çalışmaların ardından 2027 yılının başında Türkiye genelinde uygulanması planlanıyor.
Herkese aynı miktarda ödeme yapılmayacak
Yeni sistemin mevcut sosyal yardım modellerinden en önemli farklarından biri, ödemelerin herkese aynı tutarda yapılmaması olacak.
Planlanan modele göre öncelikle hanenin toplam geliri hesaplanacak. Daha sonra bu gelir, sistem kapsamında belirlenecek gelir sınırıyla karşılaştırılacak.
Eğer hanenin geliri belirlenen seviyenin altında kalırsa, ortaya çıkan farkın sosyal destek yoluyla tamamlanması öngörülüyor.
Böylece destek tutarı, kişinin veya hanenin gelir durumuna göre değişebilecek.
Devlet aradaki farkı tamamlayacak
Sistemin temel hedefi, düşük gelirli hanelere belirli bir gelir güvencesi sağlamak.
Örneğin tek başına yaşayan bir kişinin mevcut geliri belirlenen sınırın altında kalıyorsa, aradaki farkın devlet tarafından karşılanması planlanıyor.
Bu modelde amaç, yalnızca belirli bir gruba sabit ödeme yapmak yerine hanenin gelirini dikkate alarak ihtiyaç duyulan miktarda destek sağlamak.
Kimler yararlanacak?
Sistemin kapsamına ilişkin tüm ayrıntılar henüz kesinleşmiş değil.
Özellikle;
Hangi hanelerin destek kapsamına alınacağı,
Gelir sınırının ne olacağı,
Hanenin toplam gelirinin nasıl hesaplanacağı,
Ödeme miktarlarının nasıl belirleneceği,
Başvuru şartlarının neler olacağı
gibi başlıkların uygulamanın kapsamının netleşmesiyle açıklanması bekleniyor.
Bu nedenle şu aşamada vatandaşlık maaşı adıyla herkese ödenecek sabit bir tutardan söz etmek mümkün değil.
Emeklilik tercihlerini de etkileyebilir
Aile Gelir Tamamlama Sistemi'nin emeklilik tercihleri üzerinde de dolaylı bir etkisinin olabileceği değerlendiriliyor.
Hane gelirinin belirli bir seviyenin altında kalmasının sosyal destekle dengelenmesi halinde, bazı vatandaşların yalnızca ekonomik nedenlerle erken emekliliğe yönelme eğiliminin azalabileceği öne sürülüyor.
Ancak bu değerlendirme, kademeli emeklilik konusunda yeni bir düzenleme veya karar alındığı anlamına gelmiyor.
2027’de Türkiye genelinde uygulanması planlanıyor
Pilot uygulamaları devam eden sistemin 2027 yılının başından itibaren Türkiye genelinde hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Yeni modelin devreye girmesiyle sosyal yardımlarda hane gelirinin daha merkezi bir kriter haline gelmesi bekleniyor.
Ancak sistemin kesin çerçevesi, gelir sınırı, destek tutarları ve başvuru koşullarıyla ilgili resmi ayrıntıların açıklanması gerekiyor.
Milyonlarca vatandaşın yakından takip ettiği “vatandaşlık maaşı” düzenlemesinde gözler, 2027 öncesinde yapılacak resmi açıklamalara çevrilmiş durumda.
