Türkiye, aktif fay sistemleri üzerinde yer alması nedeniyle deprem tehlikesi bulunan ülkeler arasında bulunuyor. Kuzey Anadolu, Doğu Anadolu ve Batı Anadolu’daki fay sistemleri farklı bölgelerde uzanırken, deprem tehlikesi illere ve hatta aynı il içerisindeki konumlara göre değişiklik gösterebiliyor.
TÜRKİYE’DE FAY HATTI HANGİ İLLERDEN GEÇİYOR?
Türkiye’deki başlıca aktif fay sistemleri arasında Kuzey Anadolu Fay Sistemi, Doğu Anadolu Fay Sistemi ve Batı Anadolu’daki aktif faylar yer alıyor. Bu sistemler, ülkenin farklı bölgelerinde deprem tehlikesi oluşturuyor.
Kuzey Anadolu Fay Sistemi, Marmara Bölgesi’nden başlayarak Kuzey Anadolu boyunca uzanıyor. Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Amasya, Tokat ve Erzincan çevresi bu sistemin geçtiği güzergâhlar arasında gösteriliyor.
Doğu Anadolu Fay Sistemi ise Hatay’dan başlayarak Kahramanmaraş, Adıyaman, Malatya ve Elazığ çevresindeki faylarla bağlantılı bir hat oluşturuyor. Batı Anadolu’da da İzmir, Manisa, Aydın, Denizli ve Muğla başta olmak üzere birçok bölgede aktif faylar bulunuyor.
DEPREM RİSKİ EN YÜKSEK İLLER HANGİLERİ?
Deprem tehlikesi bakımından Türkiye’nin farklı bölgelerinde öne çıkan çok sayıda il bulunuyor. Marmara, Ege ve Doğu Anadolu bölgelerindeki aktif fay sistemleri, bu bölgelerdeki yerleşimlerin deprem tehlikesi açısından yakından değerlendirilmesini gerektiriyor.
İzmir, Manisa, Aydın, Muğla, Balıkesir, Bursa, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Hatay, Kahramanmaraş, Malatya, Elazığ, Erzincan ve Bingöl çevresinde deprem tehlikesi önem taşıyor.
Ancak bu illerin tamamını aynı risk seviyesinde değerlendirmek doğru değil. Deprem tehlikesi; faylara uzaklık, yerel zemin özellikleri ve beklenen yer hareketi gibi etkenlere göre değişiyor.
KAHRAMANMARAŞ DEPREM RİSK HARİTASINDA KAÇINCI DERECEDE?
Kahramanmaraş, Doğu Anadolu Fay Sistemi ve çevresindeki aktif faylar nedeniyle deprem tehlikesi bulunan iller arasında yer alıyor. Kentin deprem tehlikesi, özellikle 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından daha yakından takip ediliyor.
Kahramanmaraş’ın tamamını tek bir deprem derecesiyle tanımlamak ise yanıltıcı olabilir. İl genelinde faylara yakınlık, zemin yapısı ve yapı özellikleri farklılık gösteriyor. Bu nedenle yaşanılan ilçe veya mahalle özelinde değerlendirme yapılması önem taşıyor.
İSTANBUL, İZMİR VE HATAY’DA DEPREM TEHLİKESİ
İstanbul, Marmara Denizi çevresindeki aktif fay sistemi nedeniyle deprem tehlikesi açısından yakından izlenen şehirlerin başında geliyor. İzmir ve çevresinde Batı Anadolu’nun aktif fayları etkili olurken, Hatay ve çevresi de Doğu Anadolu Fay Sistemi ile bağlantılı tektonik hareketlerin bulunduğu bölgeler arasında yer alıyor.
Bir şehirde deprem tehlikesinin bulunması, depremin kesin olarak belirli bir tarihte yaşanacağı anlamına gelmiyor. Depremlerin zamanı, yeri ve büyüklüğü bugün için kesin olarak öngörülemiyor.
TÜRKİYE’DE BİRİNCİ, İKİNCİ VE ÜÇÜNCÜ DERECE DEPREM BÖLGELERİ VAR MI?
Türkiye’de uzun yıllar kullanılan birinci, ikinci ve üçüncü derece deprem bölgesi sınıflandırması, güncel AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası’nın temel yaklaşımı değil.
AFAD’ın güncel haritasında belirli bir konum için deprem yer hareketi tehlikesi hesaplanıyor. Bu nedenle eski sınıflandırmalarda yer alan il listelerini güncel ve kesin bir risk sıralaması gibi değerlendirmek doğru değil.
Ayrıca deprem tehlikesi haritası, bir binanın depreme dayanıklı olup olmadığını tek başına göstermez. Binanın güvenliği için yapı özelliklerinin ve zemin koşullarının uzmanlar tarafından incelenmesi gerekiyor.
AFAD VE MTA DEPREM HARİTASI NASIL SORGULANIR?
Yaşadığı bölgenin deprem tehlikesini öğrenmek isteyen vatandaşlar, AFAD’ın interaktif Türkiye Deprem Tehlike Haritası üzerinden konum bazında sorgulama yapabiliyor. Aktif fayların güzergâhlarını incelemek isteyenler ise MTA’nın Türkiye Diri Fay Haritası’ndan yararlanabiliyor.
