Salça beyninizi nasıl etkiliyor? İspanya’da gerçekleştirilen yeni bir araştırma, düzenli salça tüketimi ile beyin fonksiyonları arasında dikkat çekici bir ilişki olabileceğini ortaya koydu. Üç ay boyunca her gün salça tüketen katılımcılarda seçici dikkat düzeyinde artış ve çağrışımsal bellekte hafif iyileşme görüldü.
Araştırmacılar, bu etkilerin domateste bulunan güçlü antioksidan likopen ile bağlantılı olabileceğini belirtti.
Her gün 35 gram salça tükettiler
Barselona Üniversitesinden beslenme uzmanı Ricardo Lopez-Solis liderliğindeki ekip, domateste bulunan likopenin beyin fonksiyonları ve sinir ağları üzerindeki etkilerini inceledi.
Antioxidants dergisinde yayımlanan klinik çalışmaya 42 orta yaşlı yetişkin katıldı.
Katılımcılar, üç ay boyunca her gün 35 gram salça tükettikleri bir beslenme programını uyguladı. Daha sonra likopen açısından düşük bir beslenme dönemine geçildi ve iki dönem arasında bir aylık ara verildi.
Yapılan zihinsel testlerde, düzenli salça tüketilen dönemin ardından katılımcıların seçici dikkat seviyelerinde artış, çağrışımsal belleklerinde ise hafif iyileşme görüldü.
Beyin taramalarında da değişiklik görüldü
Araştırmanın 14 kişilik grubuna ayrıca beyin taraması uygulandı. Taramalarda, salça tüketiminin ardından beyindeki bazı büyük ölçekli ağların bağlantılarında değişiklikler tespit edildi.
Araştırmacılar özellikle beynin ön-duvarsal ve işitsel ağlarında, dinlenme halindeki bağlantılarda düzenlenmeler gözlemledi.
Bilim insanlarına göre bu değişimler, domates tüketiminin beynin gereksiz ağ içi etkileşimlerini azaltarak sinirsel verimlilik ve uyum yeteneği üzerinde olumlu bir rol oynayabileceğine işaret ediyor.
Ancak araştırmacılar, bu bulguların salçanın beyin sağlığını kesin olarak iyileştirdiği anlamına gelmediğinin altını çiziyor.
Salça tüketince kandaki likopen arttı
Çalışmada katılımcıların kan değerleri de incelendi. Salça tüketilen dönemin ardından kandaki likopen konsantrasyonunun belirgin şekilde yükseldiği görüldü.
Ayrıca beyin gelişimi ve sinir hücreleri arasındaki bağlantılarla ilişkili olan BDNF proteininde artış eğilimi tespit edildi.
Bu sonuçlar, salçada bulunan likopenin yalnızca kanda değil, beyinle ilişkili bazı biyolojik süreçlerde de etkili olabileceğini düşündürdü.
Pişmiş domates neden daha fazla likopen sağlayabilir?
Araştırmacılar, domatesin pişirilmesinin likopenin vücut tarafından kullanılabilirliğini artırabileceğini belirtiyor.
Pişirme işlemi domatesin hücre yapısını parçalayarak likopenin açığa çıkmasını ve vücut tarafından emilmesini kolaylaştırabiliyor. Bu nedenle salça ve pişmiş domates, çiğ domatese kıyasla daha fazla kullanılabilir likopen sağlayabilir.
Likopenin antioksidan özellikleri nedeniyle nöroinflamasyon olarak adlandırılan sinir sistemindeki iltihabi süreçler üzerinde de potansiyel etkileri olabileceği değerlendiriliyor.
Salçanın beyne faydaları kesinleşti mi?
Araştırmanın sonuçları dikkat çekici olsa da salçanın beyin sağlığına kesin olarak fayda sağladığını söylemek için henüz erken.
Çalışmaya yalnızca 42 kişinin katılması ve beyin taramalarının 14 kişilik daha küçük bir grupta gerçekleştirilmesi, araştırmanın önemli sınırlılıklarından biri olarak öne çıkıyor.
Bilim insanları, salça tüketiminin beyin üzerindeki etkilerinin uzun vadede devam edip etmediğini ve gözlenen değişimlerin sağlık açısından ne anlama geldiğini ortaya koymak için daha geniş katılımlı ve uzun süreli araştırmalara ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Bu nedenle mevcut bulgular, salçanın beyin sağlığı üzerindeki etkileri konusunda umut verici bir ilk işaret olarak değerlendiriliyor; kesin bir sağlık önerisi olarak görülmemesi gerekiyor.
