Türkiye'nin dünya fındık üretimindeki liderliği sürerken sektörde yaşanan maliyet, fiyat ve kalite sorunları üreticiyi zor durumda bırakıyor. Artan üretim giderleri, kahverengi kokarca zararlısı ve piyasa fiyatlarındaki gerileme, fındık üretiminin geleceği açısından ciddi endişelere neden oluyor.
Bu sezon fındık rekoltesinin yaklaşık 700 bin ton seviyesinde gerçekleşmesi beklenirken, üretim maliyetlerinin geçen yıla göre en az yüzde 50 arttığı belirtiliyor. Buna karşın fındık fiyatlarının yaklaşık yüzde 40 gerileyerek 180-200 lira bandına sıkışması, üreticinin kazancını önemli ölçüde düşürüyor.
TMO'nun fiyatı üreticinin sorununu çözmüyor
Toprak Mahsulleri Ofisi tarafından açıklanan 250 liralık fiyat üretici açısından önemli bir referans oluştursa da bunun gerçek anlamda taban fiyat işlevi görmediği ifade ediliyor.
TMO'nun dönüm başına 100 kilogram fındık alması ve alım sürecindeki çeşitli şartlar nedeniyle üreticilerin ürünlerinin tamamını bu kanaldan satamadığı belirtiliyor. Ayrıca açıklanan fiyatın 50 randıman fındık üzerinden hesaplandığına dikkat çekiliyor.
Üreticinin diğer önemli satış noktası olan tüccarlarda ise sezon alımlarının 170 lira seviyelerinden başladığı belirtiliyor. Bu durum, maliyetleri ciddi şekilde yükselen üreticinin daha düşük fiyatlara ürününü satmak zorunda kalmasına yol açıyor.
Maliyet arttı, fındık fiyatı geriledi
Fındık üreticisinin en büyük sorunlarından biri artan girdi maliyetleri olarak öne çıkıyor. Gübre, ilaçlama, bahçe bakımı, tırpan ve işçilik giderlerindeki yükseliş üretim maliyetlerini önemli ölçüde artırdı.
Üretim giderleri yüzde 50'nin üzerinde artarken fındık fiyatlarının yaklaşık yüzde 40 gerilemesi, üreticinin gelir-gider dengesini bozdu.
Üreticinin bahçe bakımından ve gerekli uygulamalardan kısmaya başlamasının ise ilerleyen dönemde ürün kalitesinde daha fazla düşüşe neden olabileceği değerlendiriliyor.
Kahverengi kokarca da üreticiyi zorluyor
Fındık sektöründe son yıllarda önemli sorunlardan biri haline gelen kahverengi kokarca zararlısı da üreticinin karşı karşıya olduğu riskler arasında bulunuyor.
Bu yıl zararlının etkisinin önceki dönemlere göre bir miktar azalmasına rağmen ürün kalitesinde meydana gelen kayıplar piyasadaki fiyatlamayı olumsuz etkiliyor. Alıcılar, kalite düşüşünü gerekçe göstererek daha düşük fiyat teklif ederken üretici de ürününün elinde kalması endişesiyle satış yapmak zorunda kalıyor.
Türkiye küresel liderliğini kaybetme riskiyle karşı karşıya
Yıllık yaklaşık 2,5 milyar dolarlık ihracat hacmine ulaşan fındık sektörü, Türkiye'nin tarımsal ihracatında önemli bir yere sahip.
Ancak üretimde yaşanan sorunların devam etmesi halinde Türkiye'nin küresel pazardaki hakimiyetinin zarar görebileceği belirtiliyor. Türkiye'nin yaşadığı sorunlardan ABD, İtalya ve Gürcistan gibi rakip üretici ülkelerin avantaj sağlamaya çalıştığı ifade ediliyor.
Özellikle üreticinin zarar ettiği gerekçesiyle fındık üretiminden uzaklaşması, ilerleyen yıllarda rekoltenin düşmesine ve Türkiye'nin ihracat gücünün zayıflamasına neden olabilir.
Çözüm için yeni destek modelleri gündemde
Sektörde yaşanan sorunların çözümü için üretim maliyetlerini doğrudan hedefleyen destek modellerinin uygulanması gerektiği belirtiliyor.
Gübre, ilaç ve işçilik gibi temel giderlere yönelik maliyet desteklerinin yanı sıra düşük faizli tarımsal kredilerin üreticinin yükünü hafifletebileceği değerlendiriliyor.
Bunun yanında piyasada fiyat istikrarının sağlanması, lisanslı depoculuğun geliştirilmesi ve devletin gerektiğinde daha güçlü bir piyasa düzenleyicisi olarak rol üstlenmesi öneriliyor.
Fındıkta yeni bir dönem çağrısı
Sektörde üreticilerin daha güçlü bir kooperatif yapısı altında birleşmesi de çözüm önerileri arasında yer alıyor. Böylece hem üretim girdilerinin daha uygun maliyetle temin edilmesi hem de üreticinin ürününü pazarlarken daha güçlü bir konuma gelmesi hedefleniyor.
Yaşlı fındık bahçelerinin yenilenmesi, küçük ve parçalı arazilerin daha verimli işletme ölçeklerine getirilmesi ve modern dikim sistemlerinin yaygınlaştırılması da üretimde verimliliğin artırılması açısından önem taşıyor.
Türkiye'nin yalnızca ham fındık ihraç etmek yerine fındık ezmesi
