Avrupa’da jet yakıtı (kerosen) tedarikine ilişkin artan endişeler, küresel havacılık ve turizm sektörünü sarsarken Türkiye de bu dalgadan dolaylı olarak etkileniyor. Özellikle Ortadoğu’ya bağımlılık ve Hürmüz Boğazı kaynaklı riskler, Avrupa’da arz sıkışıklığı korkusunu artırmış durumda.
Türkiye’de arz sorunu yok ama fiyat baskısı var
Uzmanlara göre Türkiye, güçlü rafineri altyapısı sayesinde jet yakıtında kendi ihtiyacını karşılayabilen ülkeler arasında yer alıyor. Özellikle İstanbul Havalimanı’nın yüksek depolama kapasitesi bu avantajı destekliyor.
Ancak bu durum Türkiye’yi küresel fiyat artışlarından izole etmiyor. Uluslararası piyasalarda jet yakıtı fiyatlarının kısa sürede iki katına yaklaşması, havayolu şirketlerinin maliyetlerini ciddi şekilde artırdı.
Uçak bileti fiyatları yükseldi
Havayolu maliyetlerinin yaklaşık üçte birini oluşturan yakıt giderlerindeki artış, doğrudan bilet fiyatlarına yansıdı. Son aylarda jet yakıtında yaklaşık %60’lık artış yaşanırken, bu durum bilet fiyatlarında ortalama %20 yükselişe neden oldu.
Avrupa’da da benzer bir tablo var:
Air France-KLM uzun uçuşlara ek ücret getirdi
Lufthansa kısa mesafeli uçuşlarını azaltma kararı aldı
Türkiye rezervasyon kaybediyor
Artan uçuş maliyetleri, turist davranışlarını doğrudan etkiliyor. Özellikle Avrupalı turistler artık uçak yerine kara ve trenle ulaşabilecekleri destinasyonlara yöneliyor.
Bu nedenle:
İtalya
İspanya
Portekiz
gibi yakın destinasyonlarda rezervasyonlar artarken, Türkiye’de düşüş gözleniyor. Sektör temsilcilerine göre rezervasyonlarda yaklaşık %10’luk gerileme söz konusu.
İç turizm de etkileniyor
Sorun sadece yabancı turistlerle sınırlı değil. Uçakla ulaşılan destinasyonlarda iç turizm de maliyet artışından etkileniyor. Özellikle Karadeniz ve GAP turlarında fiyatlar yükselirken, otobüsle yapılan kültür turlarında artış daha sınırlı kalıyor.
Turizm gelirleri risk altında
Artan maliyetler yalnızca talebi değil, turizm işletmelerinin kârlılığını da zorluyor. Özellikle “her şey dahil” sistemle çalışan tesisler, yükselen gıda ve operasyon maliyetlerini fiyatlara yansıtmakta zorlanıyor.
Her ne kadar Türkiye’nin turizm gelirleri yılın ilk çeyreğinde artış gösterse de, uzmanlara göre kerosen fiyatlarındaki yükselişin etkisi gecikmeli olarak daha net hissedilecek.
