Afşin-Elbistan kömürlü termik santrallerinin çevre üzerindeki etkileri ve bölgenin geleceği tartışılmaya devam ediyor. Çevre örgütleri ve yöre sakinleri, hava kalitesinin korunması, tarım alanlarının zarar görmesinin önlenmesi ve santrallerin faaliyetlerine ilişkin etkili önlemler alınması gerektiğini vurguluyor.
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) ile Temiz Hava Hakkı Platformu’nun (THHP) yayımladığı çalışmalarda, Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne yapılması planlanan yeni ünitelerin olası etkileri ele alındı. Çalışmalarda, projenin hayata geçirilmesi durumunda hava kalitesinde yaşanabilecek değişimler, halk sağlığı üzerindeki muhtemel etkiler ve ekonomik sonuçlar değerlendirildi.
Raporlarda, termik santrallerden kaynaklanan hava kirliliğinin çevre ve insan sağlığı açısından oluşturabileceği risklere dikkat çekilirken, yeni ünitelerin olası etkilerinin değerlendirilmesinde çevresel koşulların ve işletme süresinin önem taşıdığı belirtildi. Çalışmalarda yer alan değerlendirmeler, projenin muhtemel sonuçlarına ilişkin modelleme ve hesaplamalara dayanıyor.
Yeni ünite planına mahkemeden iptal kararı
Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne iki yeni ünite eklenmesini öngören proje için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 27 Aralık 2024 tarihinde Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu kararı verildi.
Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, 8 Temmuz 2026 tarihinde Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne yapılması planlanan iki yeni üniteye ilişkin ÇED olumlu kararını iptal etti. Mahkeme, projenin çevre üzerindeki olası etkileri ve alınması gereken önlemler bakımından yapılan değerlendirmelerin usul ve teknik yönlerden yeterli olmadığına hükmetti.
Kararda, kömür üretim kapasitesindeki artışın çevresel etkilerinin hesaplamalara yeterince yansıtılmadığı, su kaynakları ve tarım arazileri üzerindeki olası etkilerin yeterince değerlendirilmediği belirtildi. Ayrıca, sağlık etki analizleri ve çevresel önlemler konusunda da eksikliklere dikkat çekildi.
Greenpeace Türkiye’nin 4 Ağustos 2026 tarihli açıklamasına göre, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile şirket, mahkemenin iptal kararına itiraz etti. Bu nedenle, Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne yapılması planlanan yeni ünitelere ilişkin hukuki süreç devam ediyor.
Hava kirliliği ve tarımsal üretim endişesi
Bölgedeki tartışmaların merkezinde hava kirliliği, emisyonların denetlenmesi ve külün çevreye etkileri bulunuyor. Santrallerin çevre mevzuatına uygunluğunun düzenli biçimde denetlenmesi, ölçüm sonuçlarının şeffaf şekilde paylaşılması ve gerekli önlemlerin alınması önem taşıyor.
Afşin-Elbistan Ovası’nda tarım ve hayvancılıkla geçinen vatandaşlar açısından toprak ve su kaynaklarının korunması da öncelikli konular arasında yer alıyor. Santrallerin ve kömür madenciliğinin tarımsal üretim üzerindeki olası etkilerine ilişkin endişeler dile getirilirken, bu etkilerin ortaya konulması için çevresel ölçümlerin ve bilimsel araştırmaların yapılması gerekiyor.
Mahkemenin ÇED kararını iptal etmesinde de proje sahasındaki tarım arazilerine olası etkilerin ve alınması gereken önlemlerin yeterince ortaya konulamaması etkili oldu.
Sağlık etkilerinin araştırılması isteniyor
Termik santrallerin çevresinde yaşayan vatandaşlar, hava kirliliğinin sağlık üzerindeki olası etkilerine ilişkin endişelerini dile getiriyor. Hava kirliliği, özellikle astım ve bronşit gibi solunum yolu hastalıkları açısından önemli çevresel riskler arasında gösteriliyor.
Afşin-Elbistan bölgesinde hava kalitesinin düzenli olarak izlenmesi ve halk sağlığının korunmasına yönelik önlemlerin alınması önem taşıyor. Bölgedeki sağlık etkilerinin boyutunun ortaya konulabilmesi için çevresel ölçümlerin ve sağlık verilerinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
Santrallerin geleceği için adil dönüşüm çağrısı
Termik santrallerin geleceği tartışılırken çevre ve sağlık başlıklarının yanı sıra istihdam ve bölge ekonomisi de önem taşıyor. Çevre savunucuları, kömürden çıkış için bir yol haritası hazırlanmasını ve mevcut santrallerin faaliyetlerinin aşamalı olarak sonlandırılması seçeneğinin değerlendirilmesini savunuyor.
Çevre savunucularının öne çıkardığı öneriler arasında yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması, alternatif istihdam alanlarının oluşturulması ve santral çalışanlarının yeni iş alanlarına geçişinin desteklenmesi bulunuyor. Bu yaklaşımda, olası bir dönüşümün çalışanları ve bölge halkını mağdur etmemesi gerektiği vurgulanıyor.
Afşin-Elbistan’da termik santrallerin geleceğine ilişkin tartışmalar sürerken, çevrenin korunması, halk sağlığının gözetilmesi ve bölge ekonomisinin sürdürülebilir biçimde desteklenmesi beklentileri öne çıkıyor.
