ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), "zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlere" karşı yeterli önlem almadıkları gerekçesiyle aralarında Türkiye, Çin ve Rusya'nın da bulunduğu 60 ülkeye yeni gümrük vergileri getirdi. 24 Temmuz'da yürürlüğe girecek karar kapsamında Türkiye, en yüksek tarife dilimi olan yüzde 12,5'lik listede yer aldı.
ABD yönetimi, küresel ticareti derinden sarsacak yeni gümrük vergisi kararlarını duyurdu. 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturmaların tamamlanmasıyla birlikte, ABD'nin ithalatının yüzde 99,4'ünü etkileyecek olan geniş çaplı tarifeler kesinleşti. Odak noktasında ise "zorla çalıştırma (forced labor)" yoluyla üretilen mallara yönelik ülkelerin aldığı tedbirlerin yetersizliği var.
Kararın Gerekçesi: Zorla Çalıştırma İddiaları
USTR tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, ABD pazarına giren ürünlerin üretim aşamasında zorla çalıştırma uygulanıp uygulanmadığına dair yürütülen küresel çaplı soruşturmalar sonuçlandı. Çeşitli ülkelerin bu tarz ürünlerin ithalatını yasaklamaması veya mevcut yasakları etkin bir şekilde uygulamaması, ABD'nin yeni tarife kararının temel dayanağını oluşturdu.
Uygulanacak vergi oranları ise ülkelerin bu konudaki hukuki altyapılarına göre ikiye ayrıldı:
Yüzde 10 Vergi Dilimi: Zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatını yasaklayan veya bu yasağı ticaret anlaşmalarıyla taahhüt altına alan ülkeler.
Yüzde 12,5 Vergi Dilimi: Söz konusu ithalat yasağına dair herhangi bir yasal düzenlemesi veya taahhüdü bulunmayan ülkeler.
Hangi Ülkeler Ne Kadar Vergi Ödeyecek?
Alınan karar doğrultusunda, belirli ürün muafiyetleri dışarıda bırakıldığında 60 ticaret ortağına yeni mali yükümlülükler getirildi. İşte uygulamanın detayları:
Türkiye ve En Yüksek Tarifeye Tabi (Yüzde 12,5) Ülkeler
Türkiye, zorla çalıştırma yasağı kriterlerini ABD'nin beklentileri doğrultusunda karşılamadığı değerlendirmesiyle en üst dilim olan %12,5'lik tarifeye tabi tutuldu. Bu listedeki diğer önemli ekonomiler şunlar:
Türkiye
Çin ve Rusya
Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, İsrail
Brezilya, Güney Afrika
Vietnam, Singapur, Tayland
Avustralya ve Yeni Zelanda
Yüzde 10'luk Tarifeye Tabi Ülkeler
Birleşik Krallık, Kanada, Meksika, Arjantin
Hindistan, Bangladeş, Pakistan, Malezya
Avrupa Birliği ve Uzak Doğu'nun Durumu:
Avrupa Birliği ve Tayvan menşeli ürünlerde toplam vergi yükü "En Çok Kayrılan Ülke" statüsü dikkate alınarak %10 seviyesinde tutulurken; Japonya, Güney Kore ve İsviçre için bu oran %12,5 olarak uygulanacak.
Tarife Ne Zaman Başlıyor? (24 Temmuz Detayı)
Yeni tarifeler, 24 Temmuz itibarıyla ABD gümrüklerinden giriş yapan veya antrepolardan çekilen tüm ürünler için geçerli olacak.
Bu tarihin seçilmesi ise tesadüf değil. ABD Başkanı Donald Trump'ın, Yüksek Mahkeme'nin Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamındaki tarifeleri hukuka aykırı bulması üzerine Ticaret Yasası'nın 122. Bölümü'nü kullanarak devreye soktuğu yüzde 10'luk küresel tarifenin yasal ömrü 150 gündü. Yeni 301. Bölüm tarifeleri, süresi tam da 24 Temmuz'da dolacak olan bu geçici uygulamanın yerini kalıcı olarak almış olacak.
Türkiye'nin ihracatçıları için büyük önem taşıyan bu kararın, ABD ile olan ikili ticaret hacmine ve döviz girdilerine nasıl bir etki yapacağı önümüzdeki günlerde netleşecek.
